بیماری لیستریوز
مقدمه:
یک بیماری عفونی ،باکتریایی که عامل آن لیستریامونوسیتوجنز نی باشد وجزء بیماریهای زئونوزاست معمولا" اسپورادیک می باشئ ودرفصل زمستان واوائل بهارظهورمی کند دردامهای بالغ باآنسفالیت وایجادسپتی سمی همراه بانکروز کبدی موضعی درنشخوارکنندگان جوان وحیوانات تک سمی ،سقط جنین ، زایمان های زودرس باجنین مرده همچنین باورم پستان والتهاب چشمی همراه است این باکتری درتمام دنیاپخش شده است وبه تمام موجودات زنده اعم ازمهره داران وبی مهرگان ،حیوانات خونگرم وخونسرد سرایت می کند این باکتری درآب وخاک سکونت می جوید.
سبب شناسی
لیستریامونوسیتوجنزدرگروه باکتری های گرم مثبت( غیراسپوری) وحرکت دارجای دارد درشرایط هوازی رشد می کند ویک میکرب غیرهوازی ارادی است وبیشترسیستم رتیکولوآندوتلیال راآزارمی دهد این باکتری 5گونه دارد وفقط لیستریامونوسیتوجنزبیماری زاست.
اپیدمیولوژی بیماری
این باکتری هوای معتدل رابرای زندگی بیشترترجیح می دهد خیلی ازانسانهاوحیوانات درروده ومدفوع خودناقل این بیماری هستند به علت عفونت عمومی تعدادکمی ازحیوانات بیماری رادرخودبروز می دهند وآنهاکه بیمارنمی شوندازطریق مدفوع باکتری رادفع می کنند واگرظریط محیطی درآب وخاک برای لیستریا مناسب باشد تکثیر می نماید ومدت زیادی می تواند زندگی کند غذاهای آلوده ،تغییرناگهانی غذا، هوا(سرماورطوبت)دربروز بیماری تاثیردارد حیوانات حساس به بیماری گونه های گوسفندی ،بزی،گاوی،اسبی وخوکی هستنداحتمال است که مننژ انسفالیت بدلیل استنشاق ویاآلودگیچشمی باشد وسقط جنین بدلیل خوردن ماده آلوده صورت بگیرد بیماری هنوزازراه تماس جنسی ثابت نشده است ماده آلوده می توانددرمدفوع ،ادرار،جنین های سقط شده،ترشحات رحمی وشیرحیوانات بیمارباشد.
تعیین کنندگان مرض زایی:
لیستریامونوسیتوجنزیک میکروارگانیسم داخل سلولی ارادی است که توانایی تکثیرشدن رادرداخل صسلولهای مونوسیت- ماکروفاژها،سلولهای اپی تلیال وفیبروبلاستهاراداردهمچنین این باکتری توانایی نفوذدرداخل سیتوپلاسم سلولی،فرارازفاگوزوماتکثیروتوزیع رادرسلول های مجاورخودراداردبنابراین میکروارگانیسم دارای مرض زایی بالایی است.
بیماری درحیوانات:
عفونتهای لیستریایی درنشخوارکنندگان به سه شکل وبامرض زایی متفاوت بوجود می آید.
1- مننژانسفالیت : شکلی که بیشتر عمومیت دارددرگونه گوسفندی وبزی بیماری دارای دوره فوق حادومرگ ومیراز3تابیشتراز30%است درگونه گاوی آنسفالیت لیستریایی دوره مزمن دارد وحیوان از4تا14 روز زندگی می کند ودرگله های گاوی از8تا10% سرایت می کندوبهبودب بدون درمان وبصورت اتفاقی صورت می گیردعلائم بیماری می تواند ضعف، گیجی، هل دادن اشیاء ثابت ،خواب آلودگی وکج کردن سربه یک طرف بدون چرخاندن آن می باشد ووقتی حیوان حرکت می کند به دورخودمی چرخدفلج یکطرفه صورت باعث افتادن گوش ،پلک ولب همان طرف می شودوحیوان بدلیل فلج نسبی حلق نیز به آبریزش دهان مبتلامی گردد. زخم پرده چشم ، افتادن فک به طرف پائین آهستگی درعمل جویدن نیز دیده می شوددرگونه های گوسفندی بزی وگاوهای جوان افتادن ومردن درطول 2تا3روز اتفاق می افتد امادرگاوهای مسن دوره بیماری تا2هفته طول می کشد درجه حرارت رکتومی می تواندعادی یابالا باشد دوره نهفتگی ذاز2تا6هفته متغیراست
درضایعات درشت بینی مایع مغزی نخاعی کدروعروق مننژ پرخون می شوندمننژتوسط خیز ژلاتینی ضخیم می گردددربرش عرضی بصل النخاع کانون های خاکستری رنگ نرم مشاهده می شوند.
درضایعات ریز بینی آسیب های فوق حادرادربصل النخاع وحادرادرمخ وناحیه گردنی طناب نخاعی مشاهده می کنیم این ضایعات مننژ آنسفالیت راشامل میشود که ازویژگی هایی چون ظهور آبسه های کوچک ،کانون های نکروز همران باارتشاح نوتروفیل ،ماکروفاژ ، گیلی یوز،خیزوارتشاح دورعروقی که ترکیبی ازماکروفاژ ،لنفوسیت وسلولهای پلاستمیک است برخوردارند.
2-سپتی سمی همراه بادانه های ارزنی:
بیشتربه گوساله هاوبره های تازه متولدشده،زودرس وضعیف سرایت می کندوعفونت بطورکلی دررحم ایجاد می شوددرشکل ناگهانی بین روز سوم وهفتم بعدازتولدهمراه بادرجه حرارت بالاواسهال بروز می کند وبندرت التهاب چشم ، ورم مفاصل وافتادگی گوش هارانشان می دهدبعدازیک دوره 3تا9روزه باضعف شدیدوازدست دادن وزن حیوان بسوی مرگ میرود
درضایعات درشت بینی ناحیه های نکروز موضعی کبدی ،دانه های کوچک سفیدمتمایل به خهاکستری درسطح کبد مشاهده می شود این ضایعات درطحال، آندوکاردومیوکاردنیزدیده می شود.درضایعات ریز بینی چندی ناحیه موضعی ازنکروز همراه باارتشاح سلولهای چندهستهای وتک هسته ای دیده می شود.
3- عفونت رحم آبستن همراه باسقط:
سقط درنشخوارکنندگان و.خیلی دیگرازحیوانات اهلی بیشترتوسط لیستریامونوسیتئجنز وکمتربالیستریااپی وانوبی حادث می شوددربعضی ازمواردسقط در50%ازحیوانات آبستن اتفاق می افتد زیرارحم آبستن قویا" نسبت به عفونت حساس است. سقط هادرگونه های گاوی وگوسفندی درسه ماهه سوم آبستنی صورت می گیرددراین مرحله حیوان دچارجفت ماندگی،ورم رحمی وسپتی سمی می شودزیراباکتری درخون توسعه پیدا میکندالتهاب حادجفت همراه بانکروزوآندومتریت چرکی راعامل سقط نیز می داننددربعضی مواقع مومیایی شدن جنین نیز اتفاق می افتد ضایعاتی که درجفت دیده می شوند نیزعبارتنداز: کانون های نکروزی کوچک زردرنگکه پرزهای ک.تیلودونی رادرگیر می کندواین پرزهای کوتیلودونی توسط ترشحات چرکی پوشیده می شوندکه حاوی باکتری هستند.
درضایعات درشت بینی جنین های سقط شده ، کانون های نکروزی کوچک ارزنی درزداخل کبد وطحال،وجود زخم هایی درشیردان وماده ای به رنگ زردنارنجی چسبناک قابل رویت است
بطورمیکروسکوپی کانون های نکروز انعقادی همرا باارتشاح متغیری ازماکروفاژهاونوتروفیل دیده می شود.
تشخیص باکتری شناسی
عامل تولید کننده درمورد آنسفالیت رامیتوان نمونه ایی ازمخ یامایع مغزی نخاعی ريا،درموردسپتیسمی خون یاارگانهای داخلی وعامل تولید کننده سقط رامیتوان ازضایعات جنینی وارگان جفت ،ترشحات واژنی،شیرومدفوع گوسفندان مادرتوسط کشت میکروبی جداسازی کرد
تشخیص بافت شناسی:
جهت تشخیص شکل آنسفالیتی این بیماری بایستی نمونه بافت مخ رادرفرمل 10%ثابت کردولام ثابت کردولام تهیه نمود ومیتوان تغییرات بافتی رادرسیستم عصبی مرکزی چون آبسه های کوچک،گیلی یوزموضعی،کانون های نکروزهمراه باارتشاح نوتروفیل،ماکروفاژ،خیزوارتشاح دورعروق که ترکیبی ازماکروفاژ،لنفوسیتوسلولهای پلاسمتیک مشاهده کرد